OG‘IR BOSH MIYA SHIKASTLANISHIDA DEKOMPRESSIV KRANIEKTOMIYA: BEMORNI TANLASH, INTRAKRANIAL BOSIMNI NAZORAT QILISH VA OPERATSIYA VAQTINI INDIVIDUALLASHTIRISH

Abstract

Og‘ir bosh miya shikastlanishida refrakter intrakranial gipertenziya ikkilamchi miya shikastlanishining asosiy mexanizmlaridan biri bo‘lib, miya perfuzion bosimining pasayishi, serebral ishemiya, transtentorial dislokatsiya va o‘lim xavfini oshiradi. Dekompresiv kraniektomiya intrakranial bo‘shliqning kompensator imkoniyatini oshirib, intrakranial bosimni tez kamaytirishga imkon beradigan hayotni saqlab qoluvchi neyroxirurgik usuldir. Biroq uning intrakranial bosimni samarali pasaytirishi har doim yaxshi funksional natija bilan teng emas. Mazkur ishning maqsadi og‘ir bosh miya shikastlanishida dekompressiv kraniektomiyaga bemor tanlash, birlamchi va ikkilamchi dekompressiya o‘rtasidagi farqlar, operatsiya vaqtini aniqlash, intrakranial bosim va miya perfuzion bosimini nazorat qilish, operativ texnika va kranioplastika strategiyalarini tizimlashtirishdan iborat. DECRA va RESCUEicp randomizatsiyalangan tadqiqotlarining klinik interpretatsiyasi, zamonaviy xalqaro tavsiyalar va uzoq muddatli funksional natijalar tahlil qilindi. Refrakter intrakranial gipertenziyaning erta va kech bosqichlarini bir xil klinik holat sifatida baholash maqsadga muvofiq emasligi ko‘rsatildi. Operatsion qarorni individualizatsiyalash uchun shikastlanish morfologiyasi, qorachiqlar reaksiyasi, intrakranial bosim dinamikasi, kompyuter tomografiya fenotipi, bemor yoshi, tizimli fiziologik holat va davolashga javobni birlashtiruvchi konseptual TBI-DC Select matritsasi taklif qilindi. Ushbu matritsa validatsiyadan o‘tgan prognostik shkala emas va kelajakdagi prospektiv tadqiqotlar uchun mualliflik modeli sifatida qaralishi kerak. Dekompresiv kraniektomiya uchun asosiy vazifa faqat intrakranial bosimni kamaytirish emas, balki omon qolishni nevrologik va funksional jihatdan maqbul natija bilan muvozanatlashtirishdan iborat.