BOSH MIYA ARTERIOVENOZ MALFORMATSIYALARIDA ZAMONAVIY MULTIMODAL NEYROXIRURGIK TAKTIKA: XAVFNI STRATIFIKATSIYA QILISH, MIKROXIRURGIK REZEKSIYA VA INTRAOPERATSION QON OQIMINI NAZORAT QILISH

Abstract

Bosh miya arteriovenoz malformatsiyalari arterial va venoz qon tomir tizimlari o‘rtasida normal kapillyar tarmoq ishtirokisiz shakllangan patologik tomirli birikmalar bo‘lib, yosh va o‘rta yoshdagi bemorlarda intrakranial qon quyilishining muhim sabablaridan biri hisoblanadi. Ushbu patologiyani davolash taktikasi malformatsiyaning anatomik tuzilishi, o‘lchami, funksional ahamiyatli miya sohalariga munosabati, venoz drenaj turi, oldingi qon ketish, bemorning yoshi va qo‘shimcha anevrizmalarning mavjudligiga bog‘liq. Mazkur ishning maqsadi bosh miya arteriovenoz malformatsiyalarini zamonaviy mikroxirurgik davolashda xavfni stratifikatsiya qilish, endovaskulyar embolizatsiya, stereotaktik radioxirurgiya hamda operatsiya vaqtida qon oqimini nazorat qilish usullarining o‘rnini tizimlashtirishdan iborat. Spetzler–Martin va Lawton–Young baholash tizimlarining klinik ahamiyati, oziqlantiruvchi arteriyalarni bosqichma-bosqich ajratish, drenajlovchi venani operatsiyaning yakuniy bosqichigacha saqlash, indosiyanin yashil videoangiografiyasi va raqamli subtraksion angiografiyaning imkoniyatlari tahlil qilindi. Endovaskulyar embolizatsiyaning mikroxirurgiyaga yordamchi usul sifatidagi afzalliklari bilan birga gemorragik va ishemik asoratlari ham ko‘rib chiqildi. Ishda bemor tanlash va operatsiya vaqtida nazoratni yagona tizimga birlashtiruvchi AVM-MultiPlan konseptual matritsasi taklif etildi. Mazkur model klinik validatsiyadan o‘tgan shkala emas va kelajakdagi prospektiv tadqiqotlar uchun metodologik asos sifatida qaralishi lozim. Zamonaviy davolashning asosiy tamoyili malformatsiyani anatomik jihatdan to‘liq bartaraf etish bilan bir qatorda bemorning funksional mustaqilligini saqlash va gemorragik xavfni minimal darajaga tushirishdan iborat.