KIMMERLE ANOMALIYASIDA ZAMONAVIY NEYROFIZIOLOGIK DIAGNOSTIKA: TRANSKRANIAL DOPPLER MONITORINGI, QO‘ZG‘ATILGAN POTENSIALLAR VA VESTIBULYAR TESTLARNING KLINIK AHAMIYATI

Abstract

Dolzarblik. Kimmerle anomaliyasi atlasning posterior yoyida umurtqa arteriyasining V3 segmenti ustida qisman yoki to‘liq suyak ko‘prigi shakllanishi bilan kechadigan kraniovertebral anatomik variantdir. Morfologik anomaliya ko‘pchilik bemorlarda simptomsiz bo‘lsa-da, ayrim holatlarda boshning rotatsiyasi yoki ekstensiyasi paytida umurtqa arteriyasining dinamik kompressiyasi, vertebrobazilyar perfuziyaning pasayishi va vestibulyar, vizual yoki miya ustuni bilan bog‘liq funksional buzilishlar kuzatilishi mumkin. Shu sababli struktural tasvirlash bilan bir qatorda gemodinamik va neyrofiziologik tekshiruvlar klinik ahamiyatli anomaliyani tasodifiy morfologik topilmadan farqlashda muhimdir.

Material va usullar. Kimmerle anomaliyasi, vertebral arteriyaning dinamik kompressiyasi, vertebrobazilyar yetishmovchilik, transkranial Doppler, dupleks ultratovush, brainstem auditory evoked potentials, visual evoked potentials, somatosensory evoked potentials, vestibular evoked myogenic potentials va videonistagmografiyaga oid ilmiy adabiyotlar strukturaviy narrativ usulda tahlil qilindi.

Natijalar. Dinamik transkranial Doppler va vertebral arteriyalarni dupleks monitoring qilish boshning provokatsion holatlarida qon oqimining vaqtinchalik pasayishini bevosita qayd etish imkonini beradi va klinik ahamiyatli gemodinamik konfliktni aniqlashda asosiy funksional usul sifatida ajralib turadi. BAEP miya ustuni eshituv yo‘llaridagi funksional kechikishni, VEP posterior serebral perfuziya bilan bog‘liq vizual tizim disfunksiyasini, SSEP esa somatosensor o‘tkazuvchanlikni qo‘shimcha ravishda baholashi mumkin. VEMP, vHIT va videonistagmografiya vestibulyar simptomlarning periferik yoki markaziy xususiyatlarini aniqlashda yordam beradi.

Xulosa. Kimmerle anomaliyasida neyrofiziologik diagnostika alohida testga emas, balki klinik simptom, provokatsion gemodinamika va sensor-nevral funksiyani birlashtiruvchi multimodal yondashuvga asoslanishi kerak. Dinamik TCD asosiy funksional skrining usuli bo‘lib, qo‘zg‘atilgan potensiallar va vestibulyar testlar tanlangan bemorlarda qo‘shimcha diagnostik va prognostik ahamiyatga ega.